Trả lời nhanh: Từ 01/7/2025, cả nước vận hành chính quyền địa phương 2 cấp — không còn cấp huyện. Phần lớn thủ tục trước đây nộp ở UBND quận/huyện nay chuyển về UBND cấp xã, phường nơi bạn cư trú hoặc nơi có đất. Việc kiện tụng trước đây thuộc TAND cấp huyện nay do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết. Giấy tờ đã cấp trước sáp nhập vẫn còn nguyên giá trị pháp lý.
Cập nhật ngày 02/8/2026 theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và các nghị định phân định thẩm quyền mới nhất.
Từ khi bỏ cấp huyện, câu hỏi chúng tôi nhận nhiều nhất không phải là "quy định thế nào" mà là một câu rất đời thường: "Vậy giờ tôi mang hồ sơ đến đâu?". Đây là bài tra cứu nhanh, dành cho người dân và doanh nghiệp tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam.
Căn cứ pháp lý
- Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 — xác lập mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (tỉnh và xã/phường/đặc khu), hiệu lực từ 01/7/2025.
- Nghị quyết số 190/2025/QH15 của Quốc hội — xử lý các vấn đề chuyển tiếp khi sắp xếp bộ máy nhà nước.
- Luật số 81/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân — chuyển TAND cấp huyện thành TAND khu vực, hiệu lực từ 01/7/2025.
- Nghị định số 151/2025/NĐ-CP — phân định thẩm quyền trong lĩnh vực đất đai theo mô hình 2 cấp.
- Nghị quyết số 254/2025/QH15 và Nghị định số 49/2026/NĐ-CP (ban hành ngày 31/01/2026) — tháo gỡ vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai, điều chỉnh thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận lần đầu.
Bảng tra cứu: việc gì nộp ở đâu
| Bạn cần làm gì | Cơ quan giải quyết (từ 2026) | Nộp ở đâu |
|---|---|---|
| Cấp Giấy chứng nhận (sổ đỏ) lần đầu cho cá nhân, hộ gia đình | Văn phòng đăng ký đất đai (theo Nghị định 49/2026, áp dụng từ 31/01/2026); trước đó do Chủ tịch UBND cấp xã ký | Trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã nơi có đất, hoặc chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai |
| Sang tên, đăng ký biến động, thế chấp, xóa thế chấp | Văn phòng đăng ký đất đai / chi nhánh | Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai nơi có đất |
| Chuyển mục đích sử dụng đất, giao đất, thu hồi đất (hộ gia đình, cá nhân) | UBND cấp xã nơi có đất | Trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã |
| Chứng thực bản sao, chứng thực chữ ký | UBND cấp xã | UBND cấp xã bất kỳ (không phụ thuộc nơi cư trú) |
| Chứng thực hợp đồng, giao dịch về quyền sử dụng đất, nhà ở | UBND cấp xã (hoặc tổ chức hành nghề công chứng) | UBND cấp xã nơi có đất / Văn phòng công chứng |
| Đăng ký khai sinh, kết hôn, khai tử — kể cả có yếu tố nước ngoài | UBND cấp xã (công chức tư pháp – hộ tịch cấp xã đảm nhiệm cả phần việc của cấp huyện trước đây) | UBND cấp xã theo quy định về nơi đăng ký hộ tịch |
| Xin giấy xác nhận tình trạng hôn nhân | UBND cấp xã nơi thường trú | UBND cấp xã hoặc nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công |
| Hòa giải tranh chấp đất đai (thủ tục bắt buộc trước khi kiện) | UBND cấp xã nơi có đất | UBND cấp xã nơi có đất |
| Khởi kiện dân sự, ly hôn, tranh chấp đất đai, lao động | Tòa án nhân dân khu vực | TAND khu vực nơi bị đơn cư trú/làm việc hoặc nơi có bất động sản |
| Tố giác tội phạm, trình báo bị lừa đảo | Cơ quan điều tra / Công an cấp xã | Công an cấp xã nơi cư trú hoặc nơi xảy ra vụ việc |
| Đăng ký hộ kinh doanh | Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã | Trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã |
Ba thay đổi khiến hồ sơ hay bị trả lại
1. Ghi sai tên Tòa án trong đơn
Đây là lỗi phổ biến nhất chúng tôi gặp trong nửa đầu năm 2026. Rất nhiều mẫu đơn tải trên mạng vẫn ghi "Tòa án nhân dân quận Bình Thạnh", "TAND huyện…" — những tên gọi không còn tồn tại. Đơn ghi sai cơ quan nhận có thể bị trả lại để sửa đổi, bổ sung, kéo dài thời gian giải quyết thêm hàng tuần.
Cách xử lý: gọi điện hoặc tra trên cổng thông tin của TAND cấp tỉnh để lấy đúng tên TAND khu vực phụ trách địa bàn, rồi mới điền đơn. Xem thêm bài Nghị quyết 01/2025 về thẩm quyền Tòa án nhân dân khu vực.
2. Địa chỉ trên giấy tờ cũ khác địa chỉ hành chính hiện tại
Sổ đỏ, hợp đồng, giấy khai sinh cấp trước sáp nhập ghi tên phường/quận cũ. Điều này không làm giấy tờ mất hiệu lực. Khi làm thủ tục, bạn ghi địa chỉ mới trong đơn và giữ nguyên giấy tờ gốc; nếu cán bộ yêu cầu, có thể xin giấy xác nhận về việc thay đổi địa giới hành chính tại UBND cấp xã.
3. Đi nhầm nơi vì thói quen "lên quận"
Nhiều thủ tục trước đây phải "lên quận" nay giải quyết ngay tại phường. Ngược lại, một số việc trước đây làm ở phường nay lại thuộc Văn phòng đăng ký đất đai. Kiểm tra bảng tra cứu ở trên trước khi đi để khỏi mất một buổi.
Giấy tờ cũ có phải đổi lại không?
Không bắt buộc. Toàn bộ giấy tờ đã cấp trước khi sắp xếp đơn vị hành chính vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý và tiếp tục được sử dụng cho đến khi hết thời hạn ghi trên giấy, hoặc khi người dân có nhu cầu điều chỉnh. Không cơ quan nào được yêu cầu toàn bộ người dân đổi lại giấy tờ chỉ vì thay đổi tên gọi hành chính.
Bạn chỉ nên cập nhật khi: sắp chuyển nhượng/thế chấp và muốn hồ sơ gọn; thông tin trên giấy sai lệch gây khó khăn thực tế; hoặc đang làm thủ tục khác và tiện thể chỉnh lý cùng lúc. Nếu thửa đất chưa có sổ, xem hướng dẫn chi tiết tại bài Thủ tục cấp sổ đỏ lần đầu 2026.
Lưu ý từ luật sư
- Ưu tiên nộp trực tuyến. Nhiều thủ tục hộ tịch, đất đai đã tiếp nhận qua Cổng dịch vụ công quốc gia và ứng dụng VNeID. Nộp trực tuyến tránh được rủi ro đi nhầm nơi và có dấu vết thời điểm nộp — rất quan trọng khi tính thời hạn.
- Luôn lấy giấy biên nhận hồ sơ. Trên giấy biên nhận có ngày hẹn trả kết quả. Đây là căn cứ duy nhất để bạn khiếu nại nếu bị trễ hẹn.
- Đừng dùng mẫu đơn cũ trên mạng. Phần lớn mẫu đang lưu hành ghi tên cơ quan theo mô hình 3 cấp. Xin mẫu trực tiếp tại bộ phận một cửa hoặc trên cổng thông tin của cơ quan giải quyết.
- Với hồ sơ nộp trước 01/7/2025 mà chưa có kết quả: hồ sơ được cơ quan tiếp nhận thẩm quyền mới tiếp tục giải quyết, bạn không phải nộp lại từ đầu. Nếu bị yêu cầu làm lại toàn bộ, hãy đề nghị cơ quan trả lời bằng văn bản.
Tình huống thực tế
Một khách hàng của chúng tôi tại địa bàn Bình Thạnh nộp đơn khởi kiện tranh chấp ranh đất vào tháng 3/2026. Đơn ghi "TAND quận Bình Thạnh" theo mẫu tải trên mạng và ghi địa chỉ thửa đất theo tên phường cũ. Hồ sơ bị trả lại yêu cầu sửa đổi. Sau khi chúng tôi điều chỉnh tên Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền, ghi song song địa chỉ mới kèm chú thích tên cũ và bổ sung biên bản hòa giải tại UBND cấp xã, đơn được thụ lý ở lần nộp kế tiếp. Toàn bộ sự chậm trễ khoảng 5 tuần đến từ hai dòng chữ ghi sai.
Câu hỏi thường gặp
Tôi ở phường mới, có được nộp hồ sơ ở phường cũ không?
Phường cũ đã không còn là đơn vị hành chính nên không còn trụ sở tiếp nhận riêng. Bạn nộp tại UBND/Trung tâm phục vụ hành chính công của phường mới — nơi đã tiếp quản địa bàn cũ. Riêng chứng thực bản sao, chữ ký thì có thể thực hiện ở bất kỳ UBND cấp xã nào.
Tòa án nhân dân khu vực khác gì tòa án cấp huyện trước đây?
Về cơ bản, TAND khu vực kế thừa thẩm quyền xét xử sơ thẩm của TAND cấp huyện cũ, nhưng phạm vi địa hạt rộng hơn — một TAND khu vực có thể phụ trách nhiều phường, xã. Nội dung thủ tục tố tụng, án phí không thay đổi.
Hợp đồng ký năm 2023 ghi địa chỉ cũ có còn hiệu lực không?
Có. Thay đổi địa giới hành chính không làm vô hiệu hợp đồng đã ký. Khi thực hiện hợp đồng hoặc khởi kiện, bạn chỉ cần chứng minh địa chỉ cũ và mới là cùng một vị trí — thường bằng giấy xác nhận của UBND cấp xã.
Nộp hồ sơ đất đai ở xã hay ở Văn phòng đăng ký đất đai?
Từ 31/01/2026, việc cấp Giấy chứng nhận lần đầu do Văn phòng đăng ký đất đai thực hiện, còn UBND cấp xã giữ nhiều thẩm quyền khác về quản lý đất đai. Trên thực tế, bạn vẫn có thể nộp tại bộ phận một cửa cấp xã và hồ sơ được luân chuyển nội bộ. Hỏi trước bộ phận một cửa để chọn đầu mối nhanh nhất.
Cần hỗ trợ hồ sơ?
Công ty Luật TNHH Lê Giang hỗ trợ khách hàng tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam rà soát hồ sơ, xác định đúng cơ quan có thẩm quyền và đại diện nộp — đặc biệt với hồ sơ đất đai, hộ tịch và khởi kiện dân sự đang vướng vì thay đổi bộ máy.
Điện thoại tư vấn: 090.3392.117 · Thư điện tử: giang.lehoai@legianglaw.vn · Đăng ký tư vấn
Nội dung bài viết mang tính tham khảo tại thời điểm cập nhật, không thay thế ý kiến tư vấn cho một vụ việc cụ thể. Quy định về phân định thẩm quyền đang trong giai đoạn chuyển tiếp và có thể tiếp tục được điều chỉnh — vui lòng liên hệ luật sư trước khi thực hiện thủ tục quan trọng.
